REKLAMA

Specjalny sprawozdawca ONZ: niezależność sądownictwa w Polsce zagrożona

  • Autor: PAP/rs
  • 27 października 2017 23:21
Specjalny sprawozdawca ONZ: niezależność sądownictwa w Polsce zagrożona Fot. Shutterstock.com

Niezależność wymiaru sprawiedliwości w Polsce jest zagrożona - ocenił w piątek w Warszawie sprawozdawca ONZ Diego Garcia-Sayan. Według niego to efekt zmian podejmowanych przez władze po wyborach w 2015 r. Jak ocenił są one gorsze, niż sama choroba, która dotknęła polskie sądownictwo.

• - Zgodnie z moją opinią niezależność wymiaru sprawiedliwości i inne podstawowe standardy demokracji, jak praworządność, są dziś w Polsce zagrożone - mówił Garcia-Sayan.

• - Reformy podjęte przez rząd, które miały stanowić lekarstwo na daną sytuację, wyglądają znacznie gorzej niż sama choroba, która dotknęła wymiar sprawiedliwości - uznał sprawozdawca ONZ.

• W jego ocenie "pierwszą ofiarą zmian" w sądownictwie jest Trybunał Konstytucyjny. Jak mówił, doprowadziły one do osłabienia niezależności i legitymizacji Trybunału. W jego ocenie na kryzys TK wpływa upolitycznienie debaty na jego temat.

Do opinii specjalnego sprawozdawcy odniósł się szef MSZ Witold Waszczykowski. Jak podkreślił, Polska wyjaśnia wszystkie wątpliwości organizacjom międzynarodowym. Rzecznik rządu Rafał Bochenek uznał, że wypowiedź specjalisty ONZ jest niepoparta faktami i krzywdząca dla Polski. Wyraził nadzieję, że podstawą do formułowania takich twierdzeń nie są doniesienia medialne.

Specjalny sprawozdawca ONZ przebywa w Polsce od poniedziałku; jego wizyta odbywa się na zaproszenie polskich władz, które wystosowano w ubiegłym roku. Garcia-Sayan podsumował wizytę w piątek na konferencji prasowej w Warszawie. Jak mówił, jest to jego pierwsza, wstępna obserwacja po szeregu rozmów, które odbył z przedstawicielami resortów sprawiedliwości i spraw zagranicznych, Kancelarii Prezydenta, środowiskiem sędziowskim i rzecznikiem praw obywatelskich.

- Zgodnie z moją opinią niezależność wymiaru sprawiedliwości i inne podstawowe standardy demokracji, jak praworządność, są dziś w Polsce zagrożone - mówił Garcia-Sayan. - Reformy podjęte przez rząd, które miały stanowić lekarstwo na daną sytuację, wyglądają znacznie gorzej niż sama choroba, która dotknęła wymiar sprawiedliwości - uznał.

Ocenił, że zmiany w sądownictwie, przygotowane przez rząd i większość rządzącą po wyborach parlamentarnych w 2015 r., "podważają rolę, niezależność i zasadę trójpodziału władzy". "Nastąpił atak na wymiar sprawiedliwości" - dodał.

Garcia-Sayan skrytykował również to, że projekty ustaw o SN i KRS przedstawione przez prezydenta dyskutowane są "za zamkniętymi drzwiami". Nawiązał w ten sposób do rozmów prowadzonych przez prezydenta Andrzeja Dudę i prezesa PiS Jarosława Kaczyńskiego. "Trudno zrozumieć, że w obywatelskim społeczeństwie tak ważne zmiany dla społeczeństwa dyskutowane są poza opinią publiczną. Powinny one podlegać otwartej, transparentnej debacie" - mówił. Apelował do polskich władz o włączanie kolejnych instytucji do dyskusji na ten temat.

Zdaniem sprawozdawcy ONZ prezydencki projekt ustawy o SN eliminuje szereg wad, które miała poprzednia zawetowana ustawa. "Niemniej jednak stanowi ona zagrożenie dla niezależności sądownictwa i trójpodziału władzy" - mówił Garcia-Sayan. Jak dodał, martwi go proponowane obowiązkowe obniżenie wieku emerytalnego sędziów SN. "Jeśli przepis ten wejdzie w życie 40 proc. sędziów będzie zmuszonych do przejścia w stan spoczynku w ciągu najbliższych trzech miesięcy, a pierwszą ofiarą tego będzie obecna pierwsza prezes Sądu, której kadencja trwa sześć lat i wygasa w 2020 r." - podkreślił.

Jak dodał nie zgadza się z propozycją, by prezydent miał możliwość przedłużenia służby sędziów, którzy osiągnęli wiek emerytalny. "Wzmocnienie roli prezydenta będzie stanowiło pogwałcenie zasady niezawisłości sądów, która wymaga tego, by sędziowie byli wolni od jakiejkolwiek interwencji czy wpływu ze strony innych władz" - podkreślił Garcia-Sayan.

Według niego obawy budzi automatyczne wygaśnięcie mandatu 15 członków Krajowej Rady Sądownictwa, które zostało zaproponowane w drugim projekcie prezydenckim.

W jego ocenie "pierwszą ofiarą zmian" w sądownictwie jest Trybunał Konstytucyjny. Jak mówił, doprowadziły one do osłabienia niezależności i legitymizacji Trybunału. W jego ocenie na kryzys TK wpływa upolitycznienie debaty na jego temat.

Zauważył, że obawy wobec niezależności sądownictwa budzi także wprowadzona w lipcu tego roku reforma ustroju sądów powszechnych, która nadała ministrowi sprawiedliwości, będącym jednocześnie prokuratorem generalnym, kompetencje do odwoływania prezesów sądów.

"Żałuję, że trzech sędziów, którzy zostali wybrani do Trybunału w październiku 2015 r. nie zostali zaprzysiężeni, natomiast sędziowie z grudnia 2015 r. zostali zaprzysiężeni natychmiastowo przez prezydenta Polski. Tzw. grudniowi sędziowie i ten wybór wzbudza poważne wątpliwości co do zasadności działania TK, który ma być gwarantem konstytucji" - mówił sprawozdawca ONZ.

Przypomniał, że niektóre wyroki TK nie zostały do tej pory opublikowane przez rząd w Dzienniku Ustaw. Jak dodał, podważanie przez rząd wyroków TK wzbudza wątpliwości co do jakości orzeczeń Trybunału. "Rząd nie ma monopolu na rządzenie krajem" - zaznaczył Garcia-Sayan.

Jego zdaniem kryzys wokół TK podważa społeczne zaufanie nie tylko do wymiaru sprawiedliwości, ale do także do samego rządu i parlamentu. Zaapelował do wszystkich sił politycznych o współpracę na rzecz rozwiązania obecnej sytuacji.

Specjalny sprawozdawca ONZ dodał, że jest zaniepokojony kampanią prowadzoną przez Polską Fundację Narodową w polskich mediach, która pokazuje sędziów jako "wrogów państwa". "To podważa rolę wymiaru sprawiedliwości i nie jest akceptowalne w demokratycznym państwie prawa" - powiedział.

Pytany o stanowisko przedstawione przez Garcię-Sayana szef MSZ Witold Waszczykowski zwrócił uwagę, że "przecież reformy jeszcze nie ma". "Wszystkie nieprawidłowości czy wątpliwości (w sprawie praworządności) wyjaśniliśmy; każdy list, jaki przyszedł do Polski, spotkał się z odpowiedzią" - dodał minister. Zaznaczył, że za przygotowanie reformy wymiaru sprawiedliwości "nie jest odpowiedzialne MSZ".

Rzecznik rządu Rafał Bochenek wyraził nadzieję, że "podstawą do formułowania takich nieprawdziwych i krzywdzących dla Polski i Polaków twierdzeń nie są doniesienia medialne". "Warto sięgnąć do źródeł i zapoznać się z przepisami, które nie tylko demokratyzują wymiar sprawiedliwości, ale eliminują patologie. Przygotowywane rozwiązania są wzorowane na tych sprawdzonych i funkcjonujących na świecie od dziesiątek lat" - oświadczył Bochenek.

Garcia-Sayan rozmawiał w Polsce m.in. z przedstawicielami resortów spraw zagranicznych i sprawiedliwości, Kancelarii Prezydenta, Trybunału Konstytucyjnego, sędziami, rzecznikiem praw obywatelskich. Jak zapowiedział, w czerwcu 2018 r. przedstawi całościowy raport Radzie Praw Człowieka ONZ w Genewie.

Podobał się artykuł? Podziel się!

Skomentuj

  • Brak komentarzy.



REKLAMA

Znajdź swojego posła i senatora

LUB
Polityka rozbudza emocje, jakich dawno nie było? Oceniaj i komentuj działania i wypowiedzi posłów i senatorów z podziałem na okręgi i komitety. Twój głos zawsze się liczy!
REKLAMA